داستان مردی که پیپ سازی ایران را متحول کرد؛ از یک ایده فرانسوی تا تولد یک جریان تازه در ایران

گاهی یک اتفاق بزرگ از یک کارگاه مجهز، سرمایه کلان یا یک کارخانه بزرگ شروع نمی شود؛ گاهی همه چیز از یک ایده شروع می شود.

ایده ای که یک نفر آن را جدی می گیرد، سال ها درباره اش تحقیق می کند، آزمون و خطا می کند و در نهایت تصمیم می گیرد کاری را انجام دهد که پیش از آن، شکل اصولی و حرفه ای آن در ایران وجود نداشته است.

داستان استاد امیرحسین رحیمی، معروف به ماسترو رحیمی، از همین جنس است؛ داستان مردی که علاقه به پیپ را از یک سرگرمی شخصی فراتر برد و تلاش کرد آن را به یک هنر، حرفه و جریان فرهنگی در ایران تبدیل کند.

امروز وقتی از پیپ دست ساز ایرانی، برایر، طراحی اختصاصی پیپ و جامعه علاقه مندان به پیپ و سیگار برگ در ایران صحبت می کنیم، نام ماسترو رحیمی و مجموعه پاسارگاد تاباک در این مسیر جایگاه ویژه ای دارد.

همه چیز از یک ایده شروع شد

پشت هر کسب و کار موفقی معمولا یک نقطه شروع وجود دارد؛ اما نقطه شروع پاسارگاد تاباک، صرفا راه اندازی یک فروشگاه نبود.

بر اساس روایت مجموعه، ماجرا از زمانی آغاز شد که ایده ای تازه از فرانسه به ایران راه پیدا کرد؛ ایده ای که برای امیرحسین رحیمی به یک دغدغه جدی تبدیل شد.

رحیمی از سال ۱۳۸۹ تحقیقات و امکان سنجی این حوزه را آغاز کرد.

در آن زمان شاید کمتر کسی تصور می کرد که ساخت اصولی پیپ در ایران بتواند به یک مسیر حرفه ای تبدیل شود. اما او به جای اینکه صرفا به فروش محصولات موجود در بازار اکتفا کند، مسیر سخت تر را انتخاب کرد:

ساختن.

از سال ۱۳۹۰ فعالیت رسمی این مجموعه آغاز شد و به تدریج نام پاسارگاد تاباک در میان علاقه مندان این حوزه شناخته شد.

چرا نام «ماسترو رحیمی» شکل گرفت؟

امیرحسین رحیمی در میان علاقه مندان دنیای پیپ با نام ماسترو رحیمی – Mastro Rahimi شناخته می شود.

«ماسترو» واژه ای است که در فضای هنری و صنایع دستی، بار معنایی خاصی دارد؛ اشاره ای به استاد و فردی که در یک هنر مهارت و تجربه به دست آورده است.

اما آنچه این عنوان را برای رحیمی معنادار می کند، صرفا یک نام مستعار نیست.

او تلاش کرد ساخت پیپ را از یک محصول ساده فاصله دهد و به آن نگاه یک اثر دست ساز بدهد؛ محصولی که در آن طراحی، فرم، انتخاب متریال، پرداخت و جزئیات ساخت، همگی اهمیت دارند.

همین نگاه بود که بعدها باعث شد نام ماسترو رحیمی با پیپ های دست ساز و طراحی اصولی پیپ در ایران گره بخورد.

پیپی که فقط یک وسیله نبود

یکی از نقاط مهم این داستان، اتفاقی است که در سال ۱۳۹۴ رخ داد.

در ۹ مهر ماه ۱۳۹۴، نخستین پیپ تماما دست ساز ساخته شده در ایران با استفاده از چوب برایر و متریال ایتالیایی و با هنر و طراحی ایرانی به ثبت جهانی رسید.

این اتفاق را می توان یکی از نقاط عطف مسیر پیپ سازی در ایران دانست؛ چرا که نشان می داد ساخت یک پیپ حرفه ای صرفا به وارد کردن محصول خارجی محدود نمی شود.

می توان متریال و دانش فنی را از خارج از کشور شناخت، اما در نهایت با نگاه و هنر ایرانی اثری متفاوت خلق کرد.

و شاید همین جمله، خلاصه ای از فلسفه کاری ماسترو رحیمی باشد:

متریال می تواند جهانی باشد، اما روح یک اثر می تواند ایرانی بماند.

برایر؛ جایی که هنر و مهارت به هم می رسند

برای کسی که با دنیای پیپ آشنا نیست، ممکن است یک پیپ دست ساز تنها یک تکه چوب تراش خورده به نظر برسد.

اما علاقه مندان حرفه ای می دانند که ماجرا به این سادگی نیست.

انتخاب قطعه مناسب برایر، توجه به بافت چوب، طراحی فرم کاسه، مسیر دود، تناسب دهانه و بدنه، پرداخت نهایی و ده ها جزئیات دیگر می توانند روی نتیجه نهایی تاثیر بگذارند.

به همین دلیل است که ساخت پیپ دست ساز را نمی توان صرفا یک فرآیند صنعتی دانست.

در چنین محصولی، دست سازنده بخشی از هویت اثر است.

ماسترو رحیمی نیز تلاش کرد همین نگاه را در ایران توسعه دهد؛ نگاهی که پیپ را از یک کالای مصرفی صرف، به محصولی دارای هویت، طراحی و ارزش هنری نزدیک می کند.

پاسارگاد تاباک فقط یک فروشگاه نبود

یکی از بخش های جالب داستان پاسارگاد تاباک این است که فعالیت مجموعه به فروش پیپ محدود نماند.

نام پاسارگاد تاباک از ترکیب «پاسارگاد»، نامی آشنا از تاریخ و فرهنگ ایران، و واژه «Tabac» گرفته شده است؛ واژه ای فرانسوی که به تنباکو اشاره دارد.

ترکیب این دو نام، تا حدی همان مسیری را نشان می دهد که مجموعه در پیش گرفت:

پیوند فرهنگ ایرانی با دنیای مدرن و بین المللی پیپ و تنباکو.

این مجموعه به تدریج به محلی برای عرضه انواع پیپ، سیگار برگ، توتون و ادوات مرتبط با این حوزه تبدیل شد و تلاش کرد مجموعه ای متنوع برای علاقه مندان این سبک زندگی فراهم کند.

در کنار محصولات، ایجاد ارتباط میان علاقه مندان نیز اهمیت پیدا کرد.

از فروش محصول تا شکل گیری یک جامعه

شاید یکی از مهم ترین بخش های این داستان، موضوعی باشد که کمتر درباره آن صحبت می شود.

ماجرا فقط ساخت و فروش پیپ نبود.

بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی مجموعه، اولین انجمن پیپ و قهوه ایران نیز با مجموعه پاسارگاد تاباک شکل گرفت.

این اتفاق اهمیت زیادی داشت.

چون وقتی یک علاقه مشترک از حالت فردی خارج می شود و افراد مختلف را کنار هم قرار می دهد، کم کم یک جامعه شکل می گیرد.

افرادی که درباره پیپ صحبت می کنند، مدل ها را بررسی می کنند، تجربه هایشان را به اشتراک می گذارند، درباره توتون و روش های نگهداری و استفاده گفتگو می کنند و با یکدیگر آشنا می شوند.

به این ترتیب، پیپ دیگر فقط یک محصول نبود؛ بلکه تبدیل به موضوعی برای گفتگو، یادگیری و معاشرت شد.

مردی که یک بازار را از زاویه دیگری دید

اگر بخواهیم داستان ماسترو رحیمی را در یک جمله خلاصه کنیم، شاید این جمله مناسب باشد:

او به جای اینکه فقط در بازار موجود حرکت کند، تلاش کرد بخشی از بازار را خودش بسازد.

در بازاری که بسیاری از محصولات تخصصی پیپ و سیگار برگ از خارج وارد می شدند، تمرکز روی ساخت پیپ در داخل کشور، آن هم با نگاه حرفه ای و استفاده از برایر، تصمیم ساده ای نبود.

اما همین تفاوت نگاه است که داستان او را جذاب می کند.

از تحقیق و امکان سنجی در سال ۱۳۸۹ تا شروع فعالیت در سال ۱۳۹۰، و سپس رسیدن به ثبت جهانی نخستین پیپ تماما دست ساز ساخته شده در ایران در سال ۱۳۹۴، مسیری طی شد که نشان می دهد پشت یک نام تجاری، سال ها تلاش و آزمون و خطا قرار داشته است.

میراث ماسترو رحیمی چیست؟

شاید میراث واقعی یک سازنده، فقط تعداد محصولاتی که تولید کرده نیست.

گاهی مهم تر از محصول، نگاهی است که به وجود می آورد.

ماسترو رحیمی تلاش کرد نشان دهد که می توان در ایران نیز به ساخت پیپ به عنوان یک هنر و مهارت تخصصی نگاه کرد.

تلاش برای تولید پیپ دست ساز، معرفی چوب برایر و متریال تخصصی، ایجاد انجمن علاقه مندان و توسعه فرهنگ پیپ و قهوه، بخش هایی از مسیری هستند که نام او را با تحول این حوزه در ایران مرتبط کرده اند.

امروز نیز مجموعه پاسارگاد تاباک با مدیریت ماسترو رحیمی، در کنار پیپ، محصولات و ادوات مرتبط با دنیای سیگار برگ و توتون را عرضه می کند و علاقه مندان می توانند برای آشنایی با این دنیای گسترده، مجموعه های تخصصی مرتبط را دنبال کنند.

از پاسارگاد تا دنیای امروز پیپ و سیگار برگ

داستان پاسارگاد تاباک در نهایت داستان یک فروشگاه نیست.

داستان یک ایده است.

ایده ای که از بیرون ایران الهام گرفت، در ایران شکل گرفت و تلاش کرد با هنر و نگاه ایرانی هویت تازه ای پیدا کند.

شاید اگر در سال ۱۳۸۹ کسی به امیرحسین رحیمی می گفت چند سال بعد نام او با ساخت پیپ دست ساز ایرانی، برایر و جامعه علاقه مندان پیپ گره خواهد خورد، پیش بینی چنین مسیری آسان نبود.

اما امروز وقتی به گذشته نگاه می کنیم، نقطه های این مسیر کنار هم قرار می گیرند:

یک ایده → تحقیق → آغاز فعالیت → ساخت پیپ دست ساز → ثبت جهانی → شکل گیری انجمن → توسعه فرهنگ پیپ در ایران.

و اینجاست که داستان «ماسترو رحیمی» از داستان یک فروشنده یا سازنده معمولی جدا می شود.

او تلاش کرد پیپ سازی را در ایران از یک محصول وارداتی به یک هنر قابل ساخت و توسعه در داخل کشور نزدیک کند.

ماسترو رحیمی؛ نامی در داستان پیپ سازی ایران

استاد امیرحسین رحیمی، که در میان علاقه مندان با نام ماسترو رحیمی شناخته می شود، بنیان گذار و مدیر مجموعه پاسارگاد تاباک است؛ مجموعه ای که فعالیت خود را از اوایل دهه ۱۳۹۰ آغاز کرد و در مسیر توسعه فرهنگ پیپ و سیگار برگ در ایران فعالیت داشته است.

از نخستین تحقیقات در سال ۱۳۸۹ تا ساخت پیپ های دست ساز و ثبت جهانی یک پیپ ایرانی در سال ۱۳۹۴، این مسیر نشان می دهد که گاهی برای تغییر یک حوزه، لازم نیست یک کارخانه بزرگ داشته باشید.

گاهی کافی است یک نفر تصمیم بگیرد کاری را که دیگران غیرممکن یا غیرضروری می دانند، جدی دنبال کند.

و شاید داستان واقعی ماسترو رحیمی، دقیقا از همین جا شروع می شود.

برای آشنایی بیشتر با فعالیت ها و مجموعه های مرتبط با این حوزه، می توانید مجموعه پاسارگاد تاباک و وب سایت فرهنگی هنری رادیو اسموک را بررسی کنید. همچنین برای آشنایی با دنیای سیگار برگ و به ویژه سیگار برگ کوبایی، Cigar Reviews می تواند منبع مرتبطی باشد.